Twristiaeth yn oes Brexit

Taking back control

Daeth papur academaidd Culture, identity and tourism representation: Marketing Cymru or Wales? (PDF, 200kb) gan Annette Pritchard a Nigel Morgan, i’m golwg wedi penderfyniad hurt Llywodraeth Cymru i adeiladu cylch haearn yn y Fflint. Yr oedd y cylch i gynrychioli Cylch cestyll Edward 1af yng ngogledd Cymru, fel rhan o ryw ddodrefnan i ddenu twristiaid. Wedi’r ymateb cynddeiriog gan y cyhoedd, fe gladdwyd y syniad. Am rŵan o leiaf; synnwn i ddim petai’n atgyfodi oherwydd ddifyg unrhyw arweinyddiaeth economaidd well.

Yn y papur, mae trafodaeth ar sut caiff Cymru ei marchnata ym maes twristiaeth, gyda nifer o enghreifftiau. Yn gryno, pan fo Cymru yn cael ei marchnata yn rhyngwladol, y tirlun, y bobl, yr iaith a’r diwylliant sy’n cael ei arddangos fel nodweddion o bwys. Pan fo Cymru’n cael ei marchnata o fewn y DU, mae’n osgoi sôn am unrhyw ddiwylliant, yr iaith neu unrhyw arferion y Cymry. Dim ond y tirlun sy’n cael ei arddangos a’i werthu. O’r bobl a ymchwiliwyd yn y papur, mae sawl un arddangos agwedd digon trahaus at y Cymry, cystal ag anffawd Cymru yw’r Cymry.

Cafodd y papur ei gyhoeddi yn 2000 ond hyd yn oed eleni, prif nodweddion marchnata Croeso Cymru yw antur, Epic, a gweithgareddau awyr agored (gweler Zip World, Surf Snowdonia, Bounce Below [dim enwau Cymraeg yma diolch]). Os caf fod yn ddifrïol, troi fy nghartref yn “leisure opportunity” i bobl eraill. O’r hyn y gallaf ei weld a’i brofi, y flaenoriaeth, neu bosib yr unig strategaeth sydd gan Lywodraeth Cymru yw datblygu diwydiant twristiaeth ar draul unrhyw ddiwydiant arall.

Ysywaeth, tra bod Llywodraeth Cymru llarïaidd yn mynd yn ei flaen gydag Epic, mae Brexit. Os/pan fydd y DU yn gwahanu o’r Undeb Ewropeaidd, bydd yr Almaen, y wlad fwyaf a’r un sydd mwyaf pwerus eisoes, yn fwy fyth. Prif farchnadoedd twristiaid i Gymru yw’r UDA, yr Almaen, yr Iseldiroedd ac Awstralia. Eisoes mae gwerth cymharol y Bunt yn is, sydd yn gwneud Cymru yn le mwy fforddiadwy i’w hymweld, ac yn gyfleus i drigolion yr Almaen a’r Iseldiroedd.

Anffawd Cymru yw ei bod yn rhannu gwladwriaeth gyda Lloegr sydd am fod yn Brydain. Does dim yn dieithrio Cymru rhag bod yn rhan o Brydain cydlynol yn fwy na’r Gymraeg – yr “arall” – sy’n gadael i Loegr a Chymru creu cyferbyniad – y nhw a ni. (Gweler llyfr Simon Brooks, Pam na fu Cymru?) Caiff Gwyn Alf Williams ei ddyfynnu “A country called Wales exists only because the Welsh invented it. The Welsh exists only because they invented themselves.” Y Cymry, cymaint â’r Saeson yn gyfrifol am greu’r cyferbyniad, ac o gymorth yn diffinio’r ddwy wlad. Er dyfynnu barnau sydd yn siŵr yn ddigon adnabyddus i’r Cymry fel “something primitive and contemptible and best forgotten”, mae nifer o’r daliadau hyn yn parhau i ryw raddau hyd heddiw.

Gyda digwyddiad dirdynnol Brexit, mae wedi gwneud i nifer fod yn fwy cyfforddus ac agored am eu daliadau anghynnes. Dyfyniad arall o’r papur “… for these consumers, the Welsh language encapsulates Welsh patriotism and nationalism and WTB [Wales Tourist Board] research confirms that some English people are uncomfortable with the existence of a different (and thriving) language and heritage in their midst. For them another language excludes and engenders uncomfortable notions of foreignness”. Dyma agwedd sy’n crynhoi’r DU heddiw yn oes Brexit.

Gan fod twristiaeth yn gyfran fawr o fasnach ryngwladol, ni ddylid ei ddiystyru, ond dylid newid sut caiff ei gyflawni. Dylai Croeso Cymru a Llywodraeth Cymru newid eu strategaeth i ddifa’r gwahaniaethu mewn marchnata rhwng cynulleidfaoedd domestig a rhyngwladol. Trwy wahaniaethu, a dileu unrhyw sôn am Gymry yng Nghymru, maent yn atgyfnerthu’r agwedd sydd wedi ei ddyfynnu uchod. Pan ddigwyddodd refferendwm Brexit, daeth pobl i ddeall ei fod oll am elyniaethu pobl nad ydynt yn Seisnig. Trwy farchnata Cymru heb sôn am yr iaith, ei phobl na’i diwylliant, mae pobl yn dod i ddeall fod Cymru heb y Cymry.

Dylai twristiaeth fod er lles y Cymry, nid i’w difa o’r dirwedd.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Mapio defnyddwyr Strava

Digwyddiadau Strava yng Nghaernarfon.

Yn aml y byddaf yn defnyddio app Strava ar fy ffôn symudol, sy’n fy ngalluogi i gofnodi, ble dwi’n rhedeg neu feicio, pa mor bell y byddaf yn mynd, a fy nghyflymder. Mae’n enghraifft arall o wasanaeth cyfrwng cymdeithasol, sy’n rhoi llwyfan i mi, a nifer o bobl eraill, rannu ein gweithgareddau, gan hefyd ychwanegu elfen gystadleuol e.e. gweld pwy sy’n gynt na chi ar ddarn penodol o ffordd &c. Er hyn, dwi’n gyndyn i rannu pob peth gan nad ydw i am i bawb wybod be dwi’n ei wneud nac ym mhle; yn defnyddio Strava i gofnodi fy nghyflymder &c ond ddim yn ei rannu efo’r Byd. Yn fwy penodol dwi’n mynd allan ar fy meic neu i redeg i ddianc rhag pawb a phopeth, ac i wacáu fy meddwl.

Gyda’r data sydd yn cael ei rannu’n gyhoeddus, mae Strava wedi bod wrthi yn ei brosesu ac wedi ei arddangos ar ffurf gwresfap. Maent yn sôn am yr anawsterau o weithio gyda symiau enfawr o ddata ar eu blog peiriannu, ond mae’r map rhyngweithiol i’w weld yma.

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Dadansoddi damweiniau A55

Yn ddyddiol mae papur newydd Daily Post efo erthygl ynghylch y brif ffordd A55. Bydd unrhyw drafferth ar y ffordd yn gyfuniad o waith ffordd, pobl hurt, ac, yn fy marn i, gorddefnydd o’r ffordd (twristiaid a pherchnogion tai haf yn gwneud teithiau hir bob penwythnos). Digwyddiad sy’n siŵr o arafu llif y traffig yw damwain. Felly, gwnaethais gais rhyddid gwybodaeth trwy wefan WhatDoTheyKnow am y niferoedd o ddamweiniau a phryd y’i digwyddodd. Wedi tipyn o aros ces i’r data, ac yr wyf wedi mynd ati i ddadansoddi rhai o’r rhifau. Amrediad y data yw Ionawr 2005 hyd ddiwedd Rhagfyr 2015, ond mae Llywodraeth Cymru‘n dweud y byddent yn cyhoeddi data hyd at 2016 am Gymru gyfan (dwi’n meddwl), ymhen dipyn.

Fe wnes i’r dadansoddi gyda Python ar y cyfan, efo dipyn o arbrofi yn Excel a R.

Gydag unrhyw ddadansoddiad a delweddu, mae dau brif fwriad. Adrodd stori gan ddefnyddio delweddau fel cefnogaeth, neu ddefnyddio delweddau i geisio adnabod a darganfod patrymau. Gall un tardd o wybodaeth ddangos dipyn, ond trwy gyfuno nifer efo’i gilydd, fel tywydd a digwyddiadau bydol, mae darlun mwy cyflawn yn gallu cael ei roi. Am rŵan, dim ond un set data sydd yma.

 

A yw pethau’n gwaethygu?

Casglu’r nifer o ddamweiniau yn ôl diwrnod yr wythnos a blwyddyn, a’i roi mewn siartiau bar. Sul yw’r diwrnod mwyaf distaw, tra bod tueddiad i’r niferoedd o ddamweiniau leihau dros y blynyddoedd! Siart bar yw hwn, ond gan fod pob damwain yn ymddangos fel rhes, gall fod yn histogram yn ogystal.

 

Pryd i osgoi’r A55

Nifer o ddamweiniau yn ôl diwrnod yr wythnos ac amser y dydd. O leiaf rŵan mae’n bosib gweld yr amser orau i beidio teithio ar A55 – nos Wener yn un amlwg, ond hefyd rhwng 17:00 a 18:00 ar nos Lun. Yn wreiddiol, fe wnes i grynhoi’r niferoedd bob yn dair awr, ond trwy wneud hynny yr ydych yn colli’r manylion e.e. nos Lun.

 

Ble i osgoi’r A55

I geisio canfod y mannau mwyaf peryglus, fe wnes i ddefnyddio algorithm clystyru DBScan, sydd yn fath o ddeallusrwydd artiffisial – dysgu peiriant heb oruchwyliaeth (unsupervised machine learning). Algorithm clystyru poblogaidd yw K-means, ond oherwydd gwerthoedd hydred a lledred, mae K-means yn gallu gwyro data gofodol, felly mae DBScan yn fwy addas. I adeiladu’r clystyrau, mae dau amod. Y nifer o bwyntiau sydd ei hangen i glwstwr fodoli, a’r pellter rhwng pwyntiau er mwyn iddi fod yn rhan o’r clwstwr. Gyda thipyn o arbrofi, fe wnes i osod clwstwr gyda lleiafrif o 40 pwynt data, a bod pob pwynt o fewn milltir o’i gilydd. Gan ddefnyddio’r amodau hyn, fe ffurfiwyd pedwar clwstwr, sydd isod.

O weld y mapiau, cadarnhau eich disgwyliadau. O’r top chwith: Pont Britannia, ble mae dau lon yn mynd i un a chyfyngiadau cyflymder; twneli Conwy, ble mae cornel, angen arafu, a newid o olau dydd i dywyllwch; ger Pentre Helygain ble yn aml geir niwl, cyffyrdd bach, a phobl yn ceisio cyflymu ar ôl dringo allt; ger Ewlo a Bwcle ble mae cyfnewid rhwng ffyrdd A55 ac A494, newid lonydd, troad cul.

Gall llawer mwy o ddadansoddi gael ei wneud, fel cyfres amser, a chymharu dyddiau o’r flwyddyn – ffyrdd distewach ar ddiwrnod Nadoli – ond mae’n hyn yn ddigon am rwan.

 

Map rhyngweithiol

Petaech eisiau gweld yr holl ddata wedi ei roi ar fap, heb y dadansoddi clwstwr, cliciwch yma.

 

(Er gwybodaeth, mae clystyru gyda dysgu peiriant yn cael ei ddefnyddio am nifer o bethau; un ohonynt yn dwyll ariannol. Petai eich ymddygiad prynu, fel ble yr ydych yn siopa, neu faint yr ydych yn ei wario yn cael eu gosod fel pwyntiau, yna mae’n bosib eu clystyru i gyfleu ymddygiad ‘normal’. Os yw pwynt ddim yn rhan o’r clwstwr, gall fod yn bryniad na fuasech yn ei wneud fel arfer, neu wlad nad ydych yn ei ymweld fel arfer.)

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Cymru × Monocle

Yn rhifyn pump o The Forecast gan gylchgrawn Monocle, mae Arolwg Cenedl am Gymru, sydd wedi derbyn nawdd gan Fwrdd Twristiaeth Cymru.

Fel nad yw rhywbeth fel hyn yn cael ei fethu, dyma cipolwg o’i gynnwys. Mae’n werth ei weld, gan ei fod yn derbyn triniaeth ‘glan’ Monocle.

Caiff Cymru ei ddisgrifio fel gwlad o harddwch naturiol eithriadol sydd yn brysur troi yn un o gorneli mwyaf byrlymus yn Ewrop. Bob yn ail dudalen mae llun trawiadol o Gymru, fel isod, sy’n deillio o ymgyrch ‘Epic’. (Gwell i mi beidio dweud dim…)

 

Mewn rhagair gan Brif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, mae’n crybwyll Haf 2016 fel un o deimladau cymysg – penderfyniad i adael yr Undeb Ewropeaidd, a lled-lwyddiant tîm pêl-droed Cymru ym Mhencampwriaeth Ewrop. Mae’n mynd ati i ddisgrifio Caerdydd fel un o ddinasoedd y DU sy’n tyfu cyflymaf, ac yn ffynnu ym maes diwydiannau creadigol. I bwysleisio safon yr hyn sydd gan Gymru i’w gynnig, mae’n nodi Aston Martin, Airbus, Melin Tregwynt a Hiut Denim fel enwau o fri. I gloi, mae’n cyffwrdd ar daith datganoli cyffroes Cymru ers 1999, a bod dyfodol disglair o’n blaenau.

Mae sawl pennod gan gynnwys Caerdydd, Isadeiledd, Bwyd a diod, Natur a’r amgylchedd, a Busnes ac economi. Y bennod olaf yw Pethau y byddem yn ei brynu, sef llun o nwyddau sydd, yn eu tyb, yn cynrychioli Cymru orau. Mae rhestr o’r nwyddau isod, ond sylwer nad oes dim o draidd technoleg neu ddiwydiant yn anffodus.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Cymry ar blât

Ddoe, es i am goffi i Scandi Kitchen yn ardal Fitzrovia o Lundain. Yr ydywf wedi bod yno o’r blaen, mwy nag unwaith, a hynny ynghylch y sylw a dena’r Smörgåsbordiau (dwi’n meddwl na’r didolnod a’r Angstrom sydd yn haeddu’r sylw). Y tro hyn sylwais ar nodwedd bach ar eu bwydlenni. Gweler y llun isod sy’n dangos y nodwedd – yr ochr chwith – sy’n cynnwys y ddwy ochr er gwybodaeth (clic am fersiwn mwy).

Bwydlen sy’n peri i chi dreulio mwy o amser nag arfer yn ei ddarllen. Beth am wneud un am gymeriad hanesyddol Cymreig?

Dyma ymgais fras gennyf i siop goffi Providero yr ydwyf yn mynychu yng Nghyffordd Llandudno (Tremarl), ynghylch Kate Roberts. Rhaid nodi nad yw hyn wedi derbyn caniatâd, ond bosib yn gwneith sbarduno rhywbeth.,.

 

Dwi i’w weld yn astudio bwydlenni (neu’n gwario gormod o bres ar goffi drud) mwy na’r disgwyl, felly mae’r syniad uchod yn werth gwneud. I rai yn Llundain, nid yw Cymru wedi cyrraedd 1996. Dyfed? (Rhan o fwydlen MILK yn Balham, Llundain. Gwerth ymweld â’r wefan retro!)

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Pleserau anhysbys R

 

Iaith sgriptio sy’n cael ei ddefnyddio gan fathemategwyr ac ystadegwyr yw R. Mae’n becyn defnyddiol iawn i brototeipio modelau ystadegol, ac y mae ganddi gefnogaeth dda i ddelweddu gwybodaeth ofodol a chreu mapiau. Un math o fap posib yw choropleth, sy’n cael ei ddangos yn dda gan Siôn Gwilym yma (rhagolwg isod – does gen i ddim syniad os yw wedi defnyddiodd R neu beidio, ond dyma’r hyn sydd i’w ddisgwyl).

Iaith sgriptio arall, ond un sydd bosib yn fwy poblogaidd erbyn hyn yw Python. Mae Python yn ddefnyddiol i wneud pob math o dasgau ailadroddus, ac yn syml, sef dileu cromfachau mewn 1000 ffeil mewn ffolder ar unwaith, trin gwybodaeth yn fathemategol, a graffio gwybodaeth. Ond mae’n ddigon pwerus i reoli synhwyrau electronig e.e. cofnodi tymheredd dros amser. Mantais Python yw bod cymuned fawr oddi amgylch hi, sy’n golygu bod mwy o bobl yn cynnig nodweddion newydd ac yn cyhoeddi gwelliannau cyffredinol. Er bod Python mymryn ar y blaen, tydi hi ddim o bell ffordd wedi curo R.

Yn dibynnu ar yr hyn yr ydych yn ceisio’i gyflawni, mae gan Python a R ei fanteision ac anfanteision. Felly, yn aml caiff y ddwy iaith sgriptio ei ddefnyddio ar y cyd.

Daw bôn y syniad yn y llun isod gan waith James Cheshire, sydd yn ddarlithydd mewn cartograffeg a gwybodaeth ofodol yn UCL, ac sydd yn aml yn cyhoeddi ei waith fel yn yr achos hwn. Mae’n cyfeirio at ddulliau gan ddau berson arall sy’n creu’r un effaith – oll yn rhannu eu cod. Ym mhob achos maent yn dibynnu ar ddata o’r byd cyfan gan y Cenhedloedd Unedig, sydd wedi ei drawsnewid i mewn i rid yn barod. H.y. pwyntiau o ddata wedi eu gwahanu i mewn i sgwariau cyson. Y broblem gyda phrosesu set o ddata mawr ar gyfrifiadur cyffredin yw eich bod angen lot o gof (RAM) a lle disg – anghenion sydd yn fwy na chyfrifiadur personol. (Mae’r data ei hun yn dibynnu ar amcangyfrifon poblogaeth yn seiliedig ar rid 1 km sgwâr.)

I osgoi’r broblem o ddiffyg adnoddau cyfrifiadurol, lawrlwythais gwybodaeth Cyfrifiad 2011, sydd yn rhoi’r nifer o bobl breswyl ym mhob cod post ar noson y cyfrifiad. Yn ogystal â hyn lawrlwythais wybodaeth Arolwg Ordnans (OS) Code-Point Open, sydd yn cynnwys data ar god post a hefyd manylion gogleddiad a dwyreiniad y canolbwynt. Mae llawer o wybodaeth yr Arolwg Ordnans o dan drwydded. Hefyd, mae’r system cod post gan y Post Brenhinol o dan hawlfraint, felly mae’n bosib cael mwy o wybodaeth ond ar yr amod eich bod yn talu!

Yn aml, yr ydym yn ystyried y Ddaear fel sffêr perffaith, ond tydi hi ddim, ac mae angen tafluniad daearyddol – newid o bwyntiau tri-dimensiwn y Ddaear i ddau-dimensiwn fflat i ddangos ar bapur. Mae trosi o un tafluniad daearyddol i un arall, sef gogleddiad a dwyreiniad i hydred a lledred, yn beth gymhleth. Nid yw crymedd y Ddaear yn yr Alban yr un fath yng Nghymru! I drosi o ogleddiad a dwyreiniad i hydred a lledred, mae angen gwybod beth yw’r hafaliadau sy’n berthnasol i ran o’r Ddaear sy’n cynnwys Ynysoedd Prydain, a gwneud lot o waith trigonometreg. Yr oeddwn yn rhy ddiog i fentro ar hyn, felly wnes i ddefnyddio gwasanaeth Google Maps API. Drwy ddefnyddio pecyn Python GeoPy, mae’n bosib anfon cod post i Google Maps, a chael cyfeiriad, hydred a lledred yn ôl. Felly cychwynnais drwy ail-adrodd y broses hon drwy ffeil llawn codau post sy’n ymwneud a Chymru. Fel llawer o wasanaethau API mae terfyn ar faint o wybodaeth a chewch yn ôl. Yn achos Google Maps, 2500 pob 24 awr yw hi – mae gan Gymru fyny at 100,000 o godau post; digon o amser i ffoi i’r anialwch am gyfnod (40 diwrnod)!

Wrth i’r data hydred a lledred cael ei gasglu’n araf, ceisiais wneud plot miniog, fel un James Cheshire, o Gymru, ond mae’r pwyntiau wedi eu gwasgaru’n anhrefnus. I greu’r plot, mae angen gwybodaeth ar ffurf grid. Un ffordd o wneud hyn gyda’r data’r oeddwn wedi ei gasglu oedd trwy ryngosodiad – sef amcangyfrif poblogaeth mewn un pwynt, o wybod y boblogaeth mewn pwysiau eraill cyfagos. Un math o fodel rhyngosod yw Krige, sef dull ystadegol a ddatblygwyd gan Danie Krige yn Ne Affrica i amcangyfrif dwysedd mwyn aur yn y tir.

I ddangos enghraifft o ryngosod Krige, dyma dri phlot o boblogaeth y Bala, gyda gridiau o faint gwahanol.

Buasai gwneud hyn dros Gymru gyfan wedi cymryd oriau i ddyddiau. Am bob pwynt ychwanegol, mae rhyngosod Krige yn ail-gyfrifo’r gwerth i bob un cyfagos. I geisio lleihau’r amser prosesu, fe wnes i wnes i dalu am weinydd Elastic Compute 2 (EC2) ar Amazon Web Services a rhagosod R Studio Server, i gael mynediad at fwy o adnoddau, ond yr oedd hyn am fod yn rhy ddrud.

Felly es i’n ôl at y data yr oeddwn efo’n barod a cheisio trosi o ogleddiad a dwyreiniad i hydred a lledred. Cychwynnais ar geisio ysgrifennu’r hafaliadau angenrheidiol, cyn gwneud mwy o graffu ar y we am god wedi ei ysgrifennu gan rywun arall. Mae pecyn Python UTM ar gael, ond tydi o ddim i’w weld yn gweithio’n iawn. Yn ddigon lwcus i mi, mae Hannah Fry wedi casglu cod i wneud y trosi, ac mewn sawl iaith, gan gynnwys Python!

Felly yn Python, rhedeg ffwythiant i drosi gogleddiad/dwyreiniad i hydred/lledred i bob cod post yng Nghymru, wedyn defnyddio pecyn Pandas i uno cynnwys y ffeil gyda’r cyfesurynnau gyda ffeil arall sydd efo poblogaeth pob cod post. Wedyn mewnbynnu’r data i mewn i R gan ddefnyddio’r cod yn fan hyn gan Ryan Brideau gan newid un neu ddau o nodweddion. I gloi, gwneud dipyn o dacluso mewn Photoshop. Oherwydd adnabyddiad o ddiffyg adnoddau cyfrifiaduron, mae cod Ryan Brideau yn defnyddio pecyn sy’n cymryd mantais o brosesu paralel. Yn y mwyafrif o gyfrifiaduron y dyddiau hyn, mae sawl prosesydd. Os nad yw meddalwedd wedi ei ddylunio’n iawn, bydd ond yn defnyddio un prosesydd ar y tro yn lle e.e. pedwar, gan gymryd pedair gwaith yn hwy.

Felly dyma ail-greu map James Cheshire o Gymru, gydag addasiad bach i god Ryan Bridau i greu map o Gymru ar ffurf celf clawr albwm Joy Division, Unknown Pleasures. Mae’r map yn dangos poblogaeth gymarebol a dwysedd. Yn ddiddorol, mae’n bosib adnabod tirlun Cymru yn ôl y llefydd mae pobl yn trigo, heb ddangos unrhyw ffiniau.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Clytwaith gyda Textures.js

Un llyfrgell JavaScript poblogaidd yw D3.js (Data Driven Documents) sy’n gwneud hi’n haws dangos pob math o ddelweddau ar y we. Llyfrgell JavaScript delweddu cyflenwol newydd yw Textures.js. Mae’n gwneud hi’n haws ychwanegu gweadau i siapiau neu ffiniau. Yn fy achos i, dewisais ffiniau siroedd cyfredol Cymru. Os wnewch ddiweddaru’r dudalen o’r ddolen isod, mi wneith y gweadau newid i bob sir ar hap.

Clytwaith Cymru

Nid yw gwneud hyn yn amhosib, ond mae D3 a Textures yn gwneud hi llawer haws, ac mewn modd y gellir ei ddangos ar ddyfeisiau symudol. Gellir cyfuno hyn gyda data ar e.e. patrwm yn dibynnu ar amrediad canran o siaradwyr y Gymraeg.

Os oes diddordeb mi wna’i ychwanegu mwy o wybodaeth ar sut y gwnes i hyn (llawer o gamau chwithig), gan ddangos enghreifftiau gyda ffiniau gwahanol.

(O.N. Mae’r darlun plaen du a gwyn hwn yn atgoffa fi o hen lyfrau Daearyddiaeth CBAC.)

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

Milltir sgwâr

Term a ddefnyddir yn aml i ddisgrifio cynefin rhywun yw ‘milltir sgwâr’. Yn ol Geoff Boeing, fe wnaeth Allan Jacobs greu mapiau milltir sgwâr o ddinasoedd gwahanol fel modd o gymharu eu gwrthrychedd (objectivity). Hynny yw, bydd yr un cymhariaeth yn cael ei wneud rhwng un lle a’r llall gan bwy bynnag fo’r arsyliwr. Mae’r mapiau yn ymdebygu i rai Giambattista Nolli, arddull sydd yn lliwio popeth yn ddu ond y strydoedd a’r meysydd yn wyn.

Fel rhan o’i waith traethawd doethuriaeth, mae Geoff Boeing wedi creu pecyn Python, OSMnx, sy’n creu mapiau milltir sgwâr mewn dull Nolli. Mae’n defnyddio gwybodaeth OpenStreeMap, a gellir eu creu gan nodi unai pwynt hydred a lledred, neu enw lle. Cymharer dinasoedd y Byd a rhai Cymru.

Mae’r pecyn hefyd yn gallu dangos rhwydweithiau map (ffyrdd a llwybrau etc.), fel yr un hwn o Gaerdydd (fi sydd wedi ychwanegu’r ffin a’r ysgrifen). Map tebyg i un Dafydd Elfryn o afonydd Cymru.

Map o'r rhwydweithiau o fewn ffin dinas Caerdydd

Posted in Uncategorized | Tagged , , | Leave a comment

Lleisiau’r byd

Gwefan diddorol sydd wedi ymddangos yn ddiweddar yw Radio Garden. Mae’n bosib pori’r byd trwy fap rhyngweithiol a gwrando ar unrhyw orsaf sydd hefyd â darllediad arlein. Diddorol yw gwrando ar orsafoedd yn Tromsø Norwy, Pretoria De Affrica, a Lamarque yr Ariannin.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Chwyldro data mawr

Term sy’n cael ei ddefnyddio’n fwyfwy’r dyddiau hyn yw ‘data mawr’, a’r chwyldro honedig sy’n ei gwmpasu. Os yw data mawr mor arwyddocaol fel bod chwyldro yn digwydd, beth yn union ydyw?

Un diffiniad sydd wedi cael ei rannu yw, ystyriwch unrhyw ddata sydd gennych yn y swyddfa neu o fewn eich cwmni, ac wedyn ei luosi gyda deg i gant. Hwn yw’r naid o ddata i ddata mawr. Un ffordd o symud o ddata i ddata mawr, yw ceisio casglu gwybodaeth ar gymaint o bethau sy’n bosib. Casglu gwybodaeth ar bethau a all ymddangos yn ddiwerth.

Gyda chyfrifiaduron yn dod yn fwy pwerus, technolegau echdynnu, trawsffurfio, llwytho (extract, transform, load – ETL) mwy ffraeth, a’r gallu o gadw gwybodaeth yn y ‘cwmwl’ yn rhad, mae ymdrin â data mawr yn haws nag erioed. Ond ar ôl casglu’r holl wybodaeth yma, beth yw’r cam nesaf? Nid yw hyn o hyd yn amlwg – mae’r data gennych, ond bosib bod patrwm neu neges gudd ynddi, sydd eto i’w ganfod gan nad oes rhywun wedi ystyried ei ddehongli mewn un ffordd neu llall.

Gad fod y gost o gasglu gwybodaeth a’i gadw yn bitw, does dim rheswm peidio gwneud. Wedi casglu’r data, y camau nesa yw ei ddadansoddi a cheisio adeiladu model sy’n ei adlewyrchu, gan wedyn ei ddelweddu.

Enghreifftiau o batrymau sydd wedi eu hadnabod yw:

  • Cwmni hufen iâ mawr yn sylweddoli bod pobl yn fwy tebygol o brynu eu nwyddau ar nos Wener os yw’r tywydd yn wael. Un rheswm posib dros hyn, yw pobl yn penderfynu aros i mewn. Gweithred y cwmni yw rhoi cynigion megis gostwng y pris, i wthio gwerthiannau.
  • Y wladwriaeth yn casglu gwybodaeth ar weithredoedd smyglo pobl a chaethwasiaeth modern, gan allu canfod ‘tai diogel’ ble mae pobl yn cael eu cadw yn erbyn eu hewyllys. Gallu arestio troseddwyr.

Mae llawer yn digwydd yn y maes, ond nid yw hyn o hyd yn wybodus, unai oherwydd diogeledd gwlad, neu sensitifrwydd masnachol. Be bynnag sy’n digwydd, yr ydym i gyd yng nghanol y chwyldro.

Posted in Uncategorized | Leave a comment